[SELF-REFLECTION] | TRUYỀN THỐNG GIA ĐÌNH - DI SẢN VÔ HÌNH CỦA GIA ĐÌNH & DÒNG TỘC

Bạn thân mến,
Có một điều tôi từng nghĩ rằng mình đã làm được bằng việc dùng ý thức và những kiến thức tôi có được về sự truyền thừa vô hình của gia đình và dòng tộc trong tôi, đó là không lặp lại cuộc đời của những người phụ nữ đi trước.
Tôi đã nhìn thấy sự vất vả, nhẫn nhịn, hy sinh và gánh vác của bà ngoại, của mẹ; đã nhìn thấy cách những người phụ nữ trong dòng tộc tôi luôn phải mạnh mẽ, luôn phải lo toan, luôn phải đặt người khác lên trước bản thân. Vì thế, tôi từng tin rằng chỉ cần mình ý thức đủ rõ, đủ tỉnh táo và đủ quyết tâm, tôi sẽ có thể bước ra khỏi và bẻ gãy “truyền thống gia đình” ấy. Tôi sẽ không sống như mẹ. Tôi sẽ không hy sinh như bà. Tôi sẽ không để cuộc đời mình bị quyết định bởi những vai trò mà gia đình đã trao truyền cho những người phụ nữ như thế hệ trước.
Nhưng rồi, tôi nhận ra một điều, việc không lặp lại cuộc đời của thế hệ trước chưa chắc đã có nghĩa là mình đã thoát khỏi truyền thống gia đình. Chúng ta tưởng rằng mình đã bẻ gãy “chiếc khuôn” nhưng thực ra chúng ta chỉ đang đứng ở phía đối diện của chính chiếc khuôn ấy mà thôi. Chúng ta tưởng rằng mình đã tự do nhưng chúng ta đang bị chính “chiếc khuôn” đó chi phối và kiểm soát, theo một cách khác! Đây là một trong những vấn đề rất vi tế và khó để quan sát và nhận diện khi nhìn vào di sản vô hình của gia đình và dòng tộc mình và cũng rất ít ai nói cho tôi biết về điều này.
Khi nói đến sự truyền thừa di sản vô hình từ gia đình và dòng tộc, chúng ta chỉ tập trung vào những trường hợp “lặp lại” y chang “truyền thống gia đình” mình, nhưng ít ai nói đến những trường hợp chống trả truyền thống gia đình mình. Nhưng điều đáng nói là cả 2 cách thức đều đang tạo ra những tắc nghẽn khác nhau mà thôi. Việc chống trả truyền thống gia đình khiến cho chúng ta tạo ra những ảo tưởng rằng những vết thương đó đã được chuyển hóa, đã được chấm dứt vòng lặp nhưng sự thật thì nó đang điều khiển, kiểm soát bạn để tạo ra những niềm tin sai lầm khác, những tổn thương khác và những bế tắc, tắc nghẽn khác.
Tôi là một người như thế!
Tôi là một đứa con gái lớn lên trong một gia đình có truyền thống trọng nam khinh nữ, nơi những người phụ nữ luôn bị xem là yếu, kém giá trị, không có tiếng nói trong gia đình và phải phục tùng đàn ông. Khi trưởng thành, tôi không muốn trở thành người phụ nữ giống mẹ hay giống bà và không muốn lặp lại số phận của những người phụ nữ trong dòng tộc của tôi nên ngay từ sớm tôi đã ý thức về việc tôi cần phải chứng minh giá trị của mình, tôi phải được tôn trọng, tôi phải có tiếng nói, tôi phải ngang hàng hoặc có giá trị hơn những người đàn ông… Và cũng chính trong hành trình tìm kiếm sự bình đẳng ấy, tôi cực đoan với một cực đối lập: tôi không thực sự tin tưởng đàn ông, tôi luôn phải kiểm soát mọi thứ (bao gồm kiểm soát đàn ông), luôn muốn mình là người quyết định, luôn xem việc nhường nhịn là yếu đuối, không công bằng. Tôi coi thường đàn ông, xem đàn ông như một công cụ để đáp ứng nhu cầu của mình, hoặc chỉ chấp nhận một người đàn ông khi người ấy hoàn toàn nghe lời, phục tùng và chiều chuộng cho mọi nhu cầu của tôi.
Tôi đã nghĩ rằng tôi đã thành công trở thành “con cừu đen” trong gia đình mình vì đã không lặp lại cuộc đời của những người phụ nữ trong dòng tộc, tôi đang làm điều ngược lại với mẹ và bà đã từng làm. Mẹ và bà từng phục tùng đàn ông, còn tôi kiểm soát đàn ông. Mẹ và bà từng không có tiếng nói, tôi nhất định phải là người có tiếng nói cuối cùng. Mẹ và bà từng hy sinh cho gia đình, tôi nhất quyết không hy sinh hay phải nhường nhịn cho bất kỳ ai, chỉ có đàn ông mới là người phải nhường nhịn và cưng chiều tôi. Tôi nghĩ mình đã đúng cho đến một ngày…
Tôi vẫn lại đau khổ trong tình yêu và trong hôn nhân ngay cả khi tôi không lặp lại cuộc đời của những người phụ nữ trong gia đình và dòng tộc tôi. Tôi thấy mình khắc nghiệt hơn, mệt mỏi hơn bởi phải ngăn chặn việc không cho phép mình lặp lại những gì bà và mẹ mình đã làm. Và tôi nhận ra tôi vẫn chỉ đang vận hành nỗi đau về giá trị của người phụ nữ và tôi đã bước vào cuộc chiến tranh với chính mình và với dòng tộc mình để được tôn trọng.
Một sự thật trần trụi như tát vào mặt tôi rằng: Vết thương vô hình ấy vẫn còn nguyên trong tôi cho dù cách thức tôi lựa chọn đã thay đổi.
Tương tự như vậy, trong một gia đình nơi người đàn ông không được tôn trọng, không có tiếng nói và luôn bị những người phụ nữ quyết định thay mọi việc, một đứa con trai có thể lớn lên với cảm giác rằng mình không có vị trí, không có tiếng nói. Khi lập gia đình, anh có thể không muốn trở thành người đàn ông giống cha mình. Anh muốn được lắng nghe, được công nhận, được tôn trọng. Anh muốn chứng minh rằng mình có năng lực và có quyền quyết định. Nhưng nếu chưa nhận diện được nỗi đau bên trong, anh có thể trở thành người đàn ông kiểm soát, luôn muốn người khác nghe lời, luôn cần được tán thưởng, luôn muốn mọi quyết định phải theo ý mình. Anh có thể không chịu được việc vợ có chính kiến, con cái không phục tùng hoặc người khác không công nhận năng lực của mình.
Một ví dụ khác có thể xuất hiện trong những gia đình nơi người bà, người mẹ từng phải chăm sóc, hy sinh và tần tảo cho gia đình nhà chồng. Những người phụ nữ ấy có thể đã chịu nhiều bất công, phải làm rất nhiều việc nhưng không được ghi nhận, phải nhường nhịn nhưng không được thấu hiểu. Thế hệ sau nhìn thấy điều đó và cảm thấy bất công. Họ không muốn tiếp tục làm dâu theo cách cũ. Họ không muốn phải phục vụ gia đình nhà chồng. Họ không muốn bị yêu cầu phải hy sinh. Và người con gái ấy có thể luôn xem gia đình nhà chồng như một phía đối địch, luôn cảm thấy mình phải được phục vụ, luôn đòi hỏi bố mẹ chồng phải làm nhiều thứ cho mình, luôn nhìn mọi yêu cầu từ gia đình chồng như một sự áp đặt hoặc xâm phạm, tạo ra những ranh giới cực đoan cho những người xung quanh để không được xâm phạm vào những nhu cầu của cô. Cô không còn muốn mình là người phải hy sinh nhưng lại vô thức yêu cầu người khác hy sinh cho mình. Cô từng phản đối vai trò người phụ nữ phải phục vụ gia đình nhưng cô lại yêu cầu gia đình phải phục vụ cô.
Bài viết này tôi muốn gửi tới bạn để giúp bạn có thể nhận ra rằng: 180 độ của tổn thương vẫn là tổn thương!
Chúng ta có thể đi từ phục tùng sang kiểm soát. Từ hy sinh sang đòi hỏi. Từ im lặng sang áp đặt. Từ bị xem thường sang coi thường người khác. Từ không có ranh giới sang thiết lập ranh giới một cách cực đoan. Từ việc luôn phải làm hài lòng người khác sang việc bắt người khác phải làm hài lòng mình.
Nếu bên dưới những phản ứng mà bạn đang lựa chọn vẫn là nỗi sợ bị bỏ rơi, sợ bị coi thường, sợ mất giá trị, sợ bị kiểm soát, sợ chịu trách nhiệm, sợ phải chịu đựng hoặc sợ trở nên giống cha mẹ, thì chúng ta chưa thực sự tự do. Chúng ta tưởng rằng mình đã bẻ gãy truyền thống nhưng có thể chỉ đang chuyển từ một cực này sang một cực khác. Và điều nguy hiểm nhất là chính chúng ta đang tự thuyết phục, ru ngủ chính mình rằng: “Tôi đang làm đúng. Tôi đang thay đổi truyền thống gia đình. Tôi đang giành lại tự do. Tôi đang thiết lập ranh giới. Tôi đang bảo vệ bản thân. Tôi đang sống cuộc đời của tôi. Tôi đang yêu bản thân”... Nhưng sự thật chúng ta chỉ đang phản ứng với chính quá khứ, chính “truyền thống” mà gia đình và dòng tộc của bạn đang truyền lại.
Có những truyền thống gia đình không được truyền lại bằng việc chúng ta lặp lại chính xác những gì ông bà, cha mẹ đã làm. Chúng được truyền lại bằng việc chúng ta tiếp tục sống xoay quanh cùng một nỗi đau, cùng một nỗi sợ, cùng một cuộc chiến và cùng một nhu cầu chưa từng được đáp ứng,… theo một cách khác mà thôi!
Điều cần được chữa lành không phải là việc chúng ta giống hay khác cha mẹ bao nhiêu. Điều cần được chữa lành là mối quan hệ của chúng ta với những niềm tin, vai trò và giá trị đã được trao truyền ấy.
Chúng ta có thể giữ lại phẩm chất chăm chỉ, nhưng không cần biến mình thành người không được phép nghỉ ngơi. Chúng ta có thể giữ lại phẩm chất hiếu thảo, nhưng không cần sống trong cảm giác mắc nợ suốt đời. Chúng ta có thể giữ lại tinh thần trách nhiệm, nhưng không cần gánh thay phần đời của tất cả mọi người. Chúng ta có thể trân trọng sự bình đẳng, nhưng không cần coi người khác là đối thủ. Chúng ta có thể thiết lập ranh giới, nhưng không cần biến ranh giới thành một cách để trừng phạt và thao túng người yêu thương mình. Chúng ta có thể mong muốn được tôn trọng, nhưng không cần kiểm soát người khác để cảm thấy mình có giá trị.
Trưởng thành là nhìn thấy vì sao gia đình và dòng tộc đã trở thành như vậy; nhận ra những điều từng giúp các thế hệ trước có thể tồn tại; hiểu được những nỗi đau đã khiến họ lựa chọn như thế; rồi từ đó, chúng ta có thể lựa chọn một cách sống mới với lòng biết ơn mà không cần tiếp tục chiến đấu với quá khứ. Một truyền thống gia đình thực sự được chuyển hóa và tiếp nối không phải là khi chúng ta phá bỏ tất cả những gì thuộc về quá khứ mà là khi chúng ta có thể tiếp nhận quá khứ bằng sự hiểu biết, trả lại những gì không còn thuộc về mình và bắt đầu sống một cuộc đời không còn bị dẫn dắt bởi những nỗi đau ấy nữa với lòng biết ơn sâu sắc!

👉 Đón đọc Kỳ 7: NHỮNG LẬP TRÌNH ĐẦU TIÊN TRONG CUỘC ĐỜI
Nếu bạn quan tâm đến lĩnh vực Trị liệu Xuyên Thế hệ & Liệu pháp Hệ thống, hãy theo dõi Fanpage và Website chính thức của The DomDom Healing Garden để không bỏ lỡ những bài viết tiếp theo trong chuỗi chuyên khảo này.

Thương mến,
The DomDom Healing Garden