[CASE STUDY] | SỰ CHUYỂN GIAO VÔ HÌNH TRONG GIA ĐÌNH VÀ DÒNG TỘC

"Tôi có một gia đình mà những thành viên anh chị em luôn không thể hòa thuận với nhau.
Không thực sự có một biến cố nào đủ lớn để giải thích cho sự rạn nứt ấy, không ai từng cố tình làm hại ai, không có một cuộc tranh chấp tài sản nghiêm trọng nào đã từng xảy ra, cũng như không có một sự phản bội rõ ràng nào… Nhưng cứ mỗi lần anh chị em trong nhà gặp nhau, những câu chuyện cũ lại được khơi lên, những khác biệt lại trở thành lý do để trách móc, những điều rất nhỏ cũng có thể khiến người này cảm thấy người kia không tôn trọng mình. Chúng tôi dần ít gặp nhau, ít nói chuyện, mỗi người xây dựng một cuộc sống riêng và mang theo trong lòng cảm giác: “Tôi không hiểu tại sao anh chị em trong nhà lại có thể đối xử với nhau như vậy…”
Tôi nhận ra có những thứ đã được bắt đầu từ trước đó, trước khi sự có mặt của những người anh em xuất hiện trong cuộc đời và có mối quan hệ khó hoà thuận như hiện tại.
Tiểu sử của gia đình tôi bắt đầu từ một tình trạng là ông bà của chúng tôi cũng từng có một mối quan hệ rất phức tạp giữa các dòng anh chị em của họ. Những người con trong gia đình từng tranh giành, so sánh, bất mãn với nhau vì tiền bạc, đất đai, sự ưu ái của cha mẹ và cách phân chia trách nhiệm trong gia đình. Có người cảm thấy mình hy sinh nhiều hơn nhưng nhận lại ít hơn. Có người cảm thấy người kia được cha mẹ thương hơn. Có những chuyện không được giải quyết, có những bất mãn không được nói thẳng và có những mối quan hệ sau nhiều năm chỉ còn được duy trì bằng sự im lặng hoặc bằng mặt nhưng không bằng lòng. Họ vẫn gặp nhau vào những dịp quan trọng như lễ giỗ cha mẹ, ma chay, đám cưới hay những sự kiện chung nhưng chỉ tập trung vào lo cho công việc chung được hoàn tất, vẫn cười nói nhưng không bao giờ có thể ngồi lại sẻ chia tận đáy lòng.
Thế hệ con cái, cháu chắt trong gia đình tôi đã lớn lên trong bầu không khí ấy. Chúng tôi chứng kiến cảnh cha mẹ mình không hòa thuận với anh chị em ruột của họ, nghe những câu chuyện về bác này, dì kia…, cảm nhận được sự dè chừng, phân biệt và những điều không dám nói thành lời. Và rồi chính họ, khi trưởng thành, lại tiếp tục có những mâu thuẫn tương tự với anh chị em của mình.
Tôi bắt đầu cảm nhận rõ ràng rằng chất lượng những mối quan hệ của anh chị em trong gia đình tôi chính xác là vở kịch đang được tiếp diễn - một cuộc chiến tranh ngầm của ông bà và cha mẹ mình trước đó. Không ai chủ động lựa chọn điều đó nhưng kiểu mẫu duy trì mối quan hệ giữa dòng anh chị em dường như đang được lặp lại: Người này nhạy cảm với sự thiên vị; Người kia luôn cảm thấy mình phải chịu phần thiệt; Một người có xu hướng giữ lại những gì mình cho rằng thuộc về mình, người khác lại luôn cảm thấy mình không được công bằng, vv... Chỉ cần một chuyện nhỏ xảy ra, những phản ứng cảm xúc dường như lớn hơn rất nhiều so với tình trạng sự việc hiện tại. Khi nhìn vào từng cá nhân, rất khó tìm được một lý do đủ lớn để giải thích cho tất cả những gì đang xảy ra, nhưng khi đặt tất cả vào “dòng chảy lịch sử của cả gia đình”, một bức tranh khác bắt đầu hiện ra: có thể họ không chỉ đang phản ứng với nhau trong hiện tại; họ đang phản ứng với một lịch sử quan hệ đã được hình thành từ trước khi họ ra đời. Đây chính là điều chúng ta gọi là “sự chuyển giao vô hình trong gia đình và dòng tộc”.
Tôi nhận ra một mô thức gia đình không nhất thiết được truyền bằng lời nói hay một sự kiện cụ thể. Nó có thể được truyền qua cách cha mẹ đối xử với anh chị em của mình, qua cách họ kể về những người thân, qua những so sánh, những thiên vị, những bất mãn, những điều cấm kỵ không được nhắc tới, và qua cách mỗi người học được rằng trong gia đình mình, để được yêu thương, được công nhận hoặc được bảo vệ, họ phải đứng ở vị trí nào. Chúng ta không chỉ thừa hưởng họ tên và những câu chuyện của gia đình. Chúng ta còn lớn lên trong một hệ thống các mối quan hệ đã tồn tại trước khi chúng ta xuất hiện và có mặt trong hệ thống gia đình & dòng tộc của mình. Nếu thế hệ trước trong gia đình ta từng sống trong sự mâu thuẫn, xa cách, cạnh tranh,… thì những thế hệ sau có thể học cách nhìn anh chị em như những người xa lạ, người đối thủ. Nếu thế hệ trước từng trải nghiệm sự thiên vị, thế hệ sau có thể đặc biệt nhạy cảm với bất kỳ dấu hiệu nào của sự bất công. Nếu những mâu thuẫn cũ trong gia đình chưa bao giờ được đưa ra và giải quyết, thế hệ sau có thể tiếp tục sống trong những vai trò và cách phản ứng mà chính họ không hiểu nguồn gốc vì sao?!
Khi nhìn thấy được đường đi của nó từ ông bà → cha mẹ → chính mình -> con cái mình, tôi bắt đầu có khả năng phân biệt được giữa đâu là câu chuyện của mình và đâu là câu chuyện mà mình đang thừa hưởng. Có thể các anh chị em của thế hệ ông bà tôi đã từng không thể hòa thuận. Có thể cha mẹ tôi đã từng mang theo những tổn thương và bất mãn từ những người anh em của họ, nhưng điều đó không có nghĩa là thế hệ của chúng tôi nhất định phải tiếp tục tình trạng độc hại này. Tôi cũng hiểu, việc nhận ra một mô thức có tính truyền thừa xuyên thế hệ không làm thay đổi quá khứ, nhưng nó mở ra khả năng để những dòng con cháu ở hiện tại không còn phải tự động lặp lại quá khứ mà rồi gọi nó là “số phận”. Và có lẽ, đây chính là một trong những lý do quan trọng nhất để tôi có động lực và niềm lạc quan tìm về nguồn cội của mình - để hiểu quá khứ đã và vẫn đang sống trong mình bằng cách nào…
Khi biết nhìn lại những mối quan hệ giữa các thế hệ, những câu chuyện được kể và không được kể, những xung đột đã lặp lại, những vai trò đã được trao truyền, tôi bắt đầu nhìn thấy gia đình không chỉ như một tập hợp những cá thể, mà như một hệ thống có lịch sử, có ký ức và có những trường năng lượng vô thức vận hành riêng."

Toàn bộ nội dung của bài viết và hình ảnh thiết kế của dự án thuộc về trí tuệ sáng tạo của The Domdom Healing Garden, mọi sao chép/trích dẫn vui lòng ghi rõ nguồn, nếu không Domdom xin phép liên lạc đề nghị gỡ bỏ.

Thương mến,

The DomDom Healing Garden.